Ενσυναίσθηση : η Αξία και οι Μύθοι

News
The following two tabs change content below.

Ξένια Κούρτογλου

Ιδρύτρια Focus Bari, e-satisfaction, I for U, The Next U Προσωποκεντρική Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Προσωπικής & Επιχειρηματικής Ανάπτυξης, Συγγραφέας

Μια λέξη που ακούμε πολύ συχνά τα τελευταία χρόνια, μια κορυφαία συνθήκη στην προσωποκεντρική ψυχοθεραπευτική προσέγγιση του Carl Rogers, αλλά και μια έννοια τόσο παρεξηγημένη, ακριβώς επειδή περιστοιχίζεται από πολλούς μύθους και παρερμηνείες.  Τι είναι όμως η ενσυναίσθηση; Πώς ορίζεται, και γιατί είναι σημαντική;  Ως ενσυναίσθηση ορίζεται η συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και η κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του (Wikipedia). Ετυμολογικά, η ενσυναίσθηση αποτελείται από τρία σκέλη «εν», «συν» και «αίσθηση» που ουσιαστικά σημαίνει την επέκταση του ατόμου πέρα από τον εαυτό του (Wikipedia).

Για μένα η ενσυναίσθηση είναι ικανότητα και αξία.  Ικανότητα που όλοι μας μπορούμε να καλλιεργήσουμε, και αξία γιατί μας διευρύνει ολιστικά σαν μονάδες και μας υποστηρίζει στην μεταξύ μας σύνδεση και επικοινωνία.  Όμως, πριν αναπτύξω το τι είναι και τι προσφέρει η ενσυναίσθηση, θα αναφέρω μερικούς μύθους, δηλαδή τι δεν είναι η ενσυναίσθηση: 

Μύθος #1 : η ενσυναίσθηση δεν είναι συμπάθεια.  Το να μπορώ να καταλάβω πώς αισθάνεται ένας άλλος άνθρωπος μπαίνοντας όσο το δυνατόν στα «δικά του παπούτσια», δεν σημαίνει ότι τον συμπαθώ ή μου αρέσει!

Μύθος #2 : η ενσυναίσθηση δεν είναι αποδοχή.  Όταν συναισθάνομαι, σημαίνει ότι νιώθω αυτό που νιώθει ο άλλος, χωρίς κατ’ ανάγκη να το αποδέχομαι ή να συμφωνώ, μπορεί μάλιστα να είμαι και κάθετα αντίθετος/η!

Μύθος #3 : η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι θα λύσω το πρόβλημα του άλλου. Η ικανότητα του να μπορεί κανείς να νιώσει πραγματικά αυτό που νιώθει ο άλλος «σαν να ήταν ο άλλος» δεν σημαίνει ότι θα αναλάβει και την επίλυσή του συναισθήματος ή της κατάστασής του ειδικά αν αυτή είναι δυσάρεστη!

Μύθος #4 : η ενσυναίσθηση εξηγεί και καλύπτει τα κενά.  Το να επικαλεστώ την ενσυναίσθηση του άλλου, την κατανόησή του μέσα από την επικοινωνία της κατάστασής μου, δεν σημαίνει ότι καλύπτω τις ελλείψεις ή τα κενά μου.  Απλά έχω επικοινωνήσει τους λόγους για τους οποίους δεν έχω φέρει κάτι σε πέρας!

Μύθος #5: η ενσυναίσθηση είναι ιδιότητα που αφορά μόνο τους ειδικούς. Σίγουρα, οι ειδικοί της ψυχοθεραπείας, όποιας προσέγγισης κι αν είναι, αναπτύσσουν την ιδιότητα της ενσυναίσθησης και της ενσυναισθητικής κατανόησης.  Αυτό όμως το χαρακτηριστικό δεν αφορά μόνο στους ειδικούς:  αφορά όλους τους επαγγελματίες, σε όποιο κλάδο κι αν βρίσκονται, καθώς και όλους τους ανθρώπους!

Η ενσυναίσθηση είναι η προσπάθεια μας να μπούμε στη θέση του άλλου και να δούμε τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια. Αυτό σημαίνει ότι πραγματικά προσπαθούμε να καταλάβουμε τα συναισθήματα του, τα πεποιθήσεις του, τις εμπειρίες του, τις προσδοκίες του, όλα όσα διαμόρφωσαν και διαμορφώνουν τη στάση του στη ζωή, και το πού βρίσκεται σήμερα, σε ποια κατάσταση. 

Η ενσυναίσθηση συμβαίνει σε τρία επίπεδα :  γνωστικό, η συναισθηματικό,  επικοινωνιακό.  Γνωστική ενσυναίσθηση σημαίνει να κατανοώ με το μυαλό μου την κατάσταση του άλλου, και να μπορώ να αντιληφθώ την θέση του. Συναισθηματική ενσυναίσθηση σημαίνει να βιώνω με την καρδιά μου αυτό που βιώνει ο άλλος, και εδώ υπάρχει ο κίνδυνος, αν ο άλλος άνθρωπος περνά μια πολύ βαριά κατάσταση, να «πέσω» και εγώ μαζί του.  Γι’ αυτό, όταν αναπτύσσουμε την ικανότητα της ενσυναίσθησης, ταυτόχρονα είναι απαραίτητο να αναπτύσσουμε και την ικανότητα της αποταύτισης.  Τέλος, επικοινωνιακή ενσυναίσθηση σημαίνει να δίνω στον άλλον να καταλάβει πως τον συναισθάνομαι.  Με άλλα λόγια, να του εκφράζω την ενσυναισθητική  μου κατανόηση, ώστε να καταλαβαίνει ότι είμαι μαζί του σε ότι βιώνει.

Η ενσυναίσθηση είναι μια ικανότητα που καλλιεργείται.   Η επιστήμη έχει πλέον αποδείξει ότι η συναισθηματική νοημοσύνη (EQ σε αντίθεση με το IQ) είναι μια ικανότητα που καλλιεργείται εφ’ όσον το θέλει ένας άνθρωπος, ενώ στις εξειδικευμένες σπουδές ψυχοθεραπείας, είναι μια από τις πρώτες ιδιότητες που διδάσκονται θεωρητικά και κυρίως βιωματικά, για να ετοιμάσουν τους επόμενους ψυχοθεραπευτές.  

Η ενσυναίσθηση είναι αξία για όλους.  Ως επαγγελματίας της έρευνας αγοράς, ως ειδικός επιστήμων στην μελέτη των ανθρώπινης συμπεριφοράς, ως ψυχοθεραπεύτρια, αλλά κυρίως ως απλός άνθρωπος, αναγνωρίζω την αξία της ενσυναίσθησης και προτείνω σε όλους τους ανθρώπους να την καλλιεργήσουν στον βαθμό που μπορούν, γιατί αποτελεί τεράστια αξία κατ’ αρχήν για τον εαυτό μας, και κατ’ επέκταση για τις διαδράσεις μας.  Κλείνω με μερικά παραδείγματα για την αξία της ενσυναίσθησης:

#1. Βοηθά να μένουμε ψύχραιμοι : κατανοώντας τον εαυτό μας, τις καταστάσεις  και τους άλλους, διευρύνουμε την ικανότητα της αυτοδιαχείρισής μας

#2. Αυξάνει την αποδοχή της διαφορετικότητας : κατανοούμε και μπαίνουμε στην θέση του άλλου, έχοντας ταυτόχρονα αποδεχτεί την διαφορετικότητά του από εμας

#3. Βελτιώνει την ικανότητα της επικοινωνίας μας :  όταν είμαστε στη θέση του άλλου και νιώσουμε όπως νιώθει, τότε είμαστε σε ικανή θέση να επικοινωνήσουμε μαζί του «στη δική του γλώσσα» και έτσι να μπορέσει να υπάρχει αποτελεσματική και κυρίως αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ μας.  

#4. Καλλιεργεί την ικανότητα της ακρόασης.  Σύμφυτη και αλληλένδετη με την ικανότητα της επικοινωνίας είναι και η ικανότητα της αποτελεσματικής ακρόασης.  Όταν είμαστε καλοί ακροατές, διευρυνόμαστε γιατί επιτρέπουμε να μπουν στο αντιληπτικό μας πεδίο νέες πληροφορίες, οπτικές, ιδέες και προσεγγίσεις που το εμπλουτίζουν.

#5. Είναι κορυφαίο και πολύτιμο εφόδιο για κάθε επαγγελματία :  σε όποιον κλάδο, θέση ή ειδικότητα και αν βρισκόμαστε, πάντα υπάρχει η ανάπτυξη σχέσεων και η ανάγκη αποτελεσματικής επικοινωνίας.  Είτε πρόκειται για επιστήμονα και βοηθό, καθηγητή και μαθητή, πολιτικό και ψηφοφόρο, επιχειρηματία και πελάτη, μπράντα και καταναλωτή, προϊστάμενο και εργαζόμενο, developer και χρήστη, είναι πολύ σημαντικό, προτού κάνουμε οποιαδήποτε δράση που απευθύνεται σε κάποιον άλλον, να μπούμε πρώτα στη θέση αυτού του άλλου στον οποίο απευθυνόμαστε.  Να κατανοήσουμε το ποιος είναι, τις ανάγκες του, το σκεπτικό του, τις συνήθειές του, την «γλώσσα που μιλάει», τον τρόπο που κινητοποιείται.  Μόνο τότε θα μπορέσουμε να του μιλήσουμε αποτελεσματικά, μόνο τότε θα έχουμε ουσιαστική επιτυχία. 

The following two tabs change content below.

Ξένια Κούρτογλου

Ιδρύτρια Focus Bari, e-satisfaction, I for U, The Next U Προσωποκεντρική Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Προσωπικής & Επιχειρηματικής Ανάπτυξης, Συγγραφέας
0
    0
    Your Cart
    Your cart is empty